ქრონიკა N4
ძალადობის ქრონიკები 0.4
ავტორი
ლინდა ჩიხლაძე

გრაფიკა
ანა ფრუიძე

ორი დღის წინ [21 მარტი, 2022] სრულიად სოციალური ქსელი მორიგმა შემზარავმა ფაქტმა წალეკა - მამაკაცმა მეუღლე საზოგადოებრივ ტრანსპორტში დაჭრა - ქალი ადგილზე გარდაიცვალა. ვიქოთქოთეთ, ვივიშვიშეთ ერმა. ზედ ჩცდ-ს ახალი სერია სოსო-კატოს საერთო ცხოვრებიდან, სოსოს, როგორც იქნა, გაცხადებული აგრესიაც დაგვეწია. როგორც იქნა, გაცხადებული აგრესია იმიტომ ვახსენე, რომ ხალხმა რატომღაც ფიზიკურად დაზიანებული მსხვერპლი (უარეს შემთხვევაში, გარდაცვლილი) თუ არ დაინახა, მანამდე ვერ იჯერებს, რომ მოძალადე დამნაშავეა, რომ მოძალადის აგრესიული ქცევა ფიზიკური ძალადობის გამოვლინებამდეც დასაგმობია, გასაცხადებელია, გამოსააშკარავებელია, სათქმელია, სამხილებელია. მოკლედ, ძალადობაზე (სიტყიერის შემთხვევაშიც. ს ი ტ ყ ვ ი ე რ ი) რეაგირება თითოეული ჩვენგანის სამოქალაქო პასუხისმგებლობაა და ეს არ არის მხოლოდ „ოჯახის საქმე". კი, უნდა ჩავერიოთ, როცა ირგვლივ მოძალადეს და მსხვერპლს ვხედავთ. უმოქმედობა ამ დროს დანაშაულია. რატომ? ჩვენ ჩვენდა უნებურად, ძალადობის აქტის წახალისებას ვუწყობთ ხელს პატიებით, ართქმით, დამალვით, მიჩქმალვით, გატარებით, ხელის დაფარებით, გაჩუმებით. სხვა ფარულ მოძალადეებს ამით ვკვებავთ, ვაძლიერებთ და ვიღებთ ძალადობის ახალ, უწყვეტ ქრონიკებს.

დღეს [23 მარტი, 2022] სოციალური ქცელი ამ ამბავმა მოიცვა - თბილისში, ავტობუსის გაჩერებაზე ქმარმა ცოლი დაჭრა. სისხლის სამართლის დანაშულების (დამამძიმებელ გარემოებებში ჩადენილისიც კი) მოწმენი ვხდებით დღისით, მზისით, საზოგადოებრივ ტრანსპორტში. საზოგადოებრივ ტრანსპორტში. მოქალაქეები ჩვენ თვალწინ, არასრულწლოვანი ადამიანების ცხვირწინ ყელს ჭრიან დედას. გესმით? მძიმე, სისხლის სამართლის დანაშულების მოწმენი ვხდებით დღისით, მზისით, საზოგადოებრივ ტრანსპორტში. ქმარი ჩვენ თვალწინ, საკუთარი შვილების თვალწინ ყელს ჭრის ცოლს. ორი დღის შემდეგ, სხვა ქმარი ჩვენ თვალწინ, ავტობუსის გაჩერებაზე სხვა ცოლს ჭრის. ეს არ არის რომელიმე ჰორორის სიუჟეტი, არც ფილმის, არც წიგნის, ეს ძალადობის ქრონიკები ჩვენს ყოველდღიურობად, ნორმად, ჩვეულებად იქცა და ამ ძალადობის ქრონიკებს (ქალთა კვლა, ჭრა) ჩვენი სიჩუმე იწვევს. ქმრის მიერ ძალის გამოყენება ცოლის მიმართ, მისი განადგურების, ტანჯვის მიზნით, რაც ღიად ხელყოფს ქალის ღირსებას, ხელშეუხებლობას, თავისუფლებას ძალადობაა და ისჯება კანონით.

სად არის ამ დროს სახელმწიფო? რას აკეთებს გენდერული სტერეოტიპების აღმოსაფხვრელად? რას აკეთებს საზოგადოებაში ქალთა მიმართ ძალადობის შეუწყნარებლობის დასამკვიდრებლად? რატომ ვერ ავლენს ძალადობის ფაქტებს დროულად? რატომ ვერ მუშაობს ადრეულ ეტაპზე მოძალადის ქცევის კორექციაზე? რა უშლის ხელს სახელმწიფოს ამის განხორციელებაში?
ქრონიკა N3
„ჩუმი ქალების" პირადი ტრაგედიები
ავტორი
ლინდა ჩიხლაძე
ფოტო
ლინდა ჩიხლაძე
გრაფიკა
ანა ფრუიძე
მოდელი
ნინო სილაგაძე

თანამედროვე სამყარო, რომელიც ღიაა და შეუზღუდავ შესაძლებლობას სთავაზეობს ყველას, განურჩევლად რასის, კანის ფერის, სქესის, წარმოშობის, ეთნიკური კუთვნილების, ენის, რელიგიის, პოლიტიკური ან სხვა შეხედულებების, სოციალური კუთვნილების, ქონებრივი ან წოდებრივი მდგომარეობის, საცხოვრებელი ადგილის ან სხვა ნიშნის მიუხედავად, დედამიწაზე არსებობს რიგი ქვეყნები, სადაც პირველყოფილი თემური წყობილების გვაროვნული ორგანიზაციის ფორმა [პატრიარქატი] ჯერ კიდევ მყარადაა ფესვგადმული. მათ შორის, ისეთი მრავალეფროვანი და მრავალწლიანი ისტორიის მქონე ქვეყანაში, როგორიც საქართველოა. პატრიარქატი დღემდე ჩადის დანაშაულს და ქალებს ქალობისთვის სჯის - ძალადობს, აზიანებს, ანადგურებს, სიცოცხლეს უსპობს.

ბლოგის მომზადების ფარგლებში მქონდა შესაძლებლობა გავსაუბრებოდი ძალადობაგამოვლილ ქალებს, რომელთა შორის, ზოგი დღემდე მოძალადე ქმართან ცხოვრობს, რადგან წასასვლელი არსად აქვს. ამ ქალებმა, უდიდეს წნეხში ცხოვრების მიუხედავად, მაინც გაბედეს, მართალია ფარულად, თუმცა გული გადამიშალეს და საკუთარ პირად ტრაგედიებზე მესაუბრნენ.

რესპოდენტი 1: - ჩემი ქმრის ხელში შშმ პირი გავხდი, ინსულტი დამემართა მის მიერ სისტემურად განხორციელებული ფსიქოლოგიური ძალადობის შედეგად. ცალი ხელი პარალიზებული მაქვს. ჩემი მეუღლე გონებრივი აშლილობის დიაგნოზითაა, სანამ ამ მდგომარეობაში ჩავვარდებოდი პერიოდულად თბილისში ფსიქიატრიულში დამყავდა. ახლა ამის შესაძლებლობა აღარ მაქვს, არც ფიზიკური და არც ფინანსური. სახლში ყველაფერს აკონტროლებს. თავად არაფრის გაკეთება უნდა. უნდა, შვილები და ცოლი ემსახურებოდნენ. ოჯახში შემომტანი მხოლოდ მე ვარ, ქმარს არასდროს უმუშავია. სახლში ვცხოვრობთ მე, მეუღლე და შვილები (ორი სასკოლო გოგონა, ერთი აბიტურიენტია). სახლი გაუმართავი გვაქვს. თავში არაერთხელ გამივლია წასვლა, ბავშვებიც მაძალებენ, წავიდეთო, მაგრამ სად წავიდე? იქ, ჩემი მშობლების სახლში ორი საცოლო ძმისშვილი მყავს. ჩემი გოგოები სულ მეუბნებიან: - „თავის თავს რატომ არ უყვირის და ყოველთვის შენ რატომ გიყვირისო?" მაგალითად, თუკი მაცივარში არის საჭმელი და გოგოები შეჭამენ, ეს მივა და არ დახვდება, ყვირის: - „ვერ გაზარდა ბავშვები, ნორმა არ იციანო". ან „წავიდნენ და შეშა მოიტანონ ან გოგოებმა ან შენიანებმაო". თავად ბავშვები ჩემ მიმართ გამოხატავენ უკმაყოფილებას, „რატომ გაყევი ასეთ ადამიანს ცოლადო". გოგოებს არ უნდათ, რომ ეს გასაჯაროვდეს, რცხვენიათ. უმცროსი გოგო წარმატებული ხელოვანია, ახლა გასტროლზე უწევს წასვლა და მინდა გავუშვა, თუმცა მეუღლე წინააღმდეგია: - „აქ დარჩეს და თხილნარი გაწმინდოსო". მეციდებიან ჩემი გოგონები.

- თუ მიგიმართავთ სახელმწიფო უწყებებისთვის დასახმარებლად?

- ჩემი უფროსი გოგო საკმაოდ წარმატებული მოსწავლეა, ბევრი პროექტის მონაწილეა და თავად კომპექსდება, არ მიმართავს სახელმწიფოს დახმარების პროგრამებს. მე კი თავშესაფარში ვერ მივდივარ, რადგან იქ თუ წავედი (აქაურობა დავტოვო), რითი ვარჩინო მერე მე ჩემი შვილები? მუნიციპალური სოციალური პროგრამები არის თუ არა ჩემნაირი პირებისთვის, არ ვიცი, ინფორმაციას არ ვფლობ. მეუღლე კი ფსიქორეაბილიტაციის ცენტრში თავისი ნებით არ მიდის და თან ჩვენი მენტალიტეტიდან გამომდინარე, მეც არ მინდა ჩემი შვილების მამა იქ გავუშა, გოგოებსაც არ მოეწონებათ.

რესპოდენტი 2: - ჩვენთან ქმარს ცემაში შემოაკვდა ცოლი, გვამი კი თოკზე ჩამოკიდა და განაცხადა - „ცოლმა თავი ჩამოიხრჩოო". სამი შვილის დედა მოკლა. საბოლოოდ გაირკვა, რომ ქმარს საყვარელი ჰყავდა. ცოლს ეუბნებოდა, „აღარ მიყვარხარ, წადიო". აბა სად წასულიყო ეს გოგო? არსად ჰქონდა წასასვლელი. უკიდურესობამდე იმ დროს მიდის ქალი, როცა მას არა აქვს ზურგი, სად უნდა წავიდეს თავისი სამი შვილით ან თუნდაც ერთი შვილით? სახელმწიფომ უნდა უზრუნველყოს ეს, ყურადღება მიაქციოს „ჩუმ ქალებს". თავშესაფრის ვადები აბსოლუტურად არაფერია, იმდენად ცოტა დროა და მეორეც, ვერ საქმდებიან ასეთი ქალები. ბინა და დასაქმების ხელშეწყობაა ყველაზე მნიშვნელოვანი ძალადობის მსხვერპლი ქალებისთვის, რომ არ დადუმდნენ, არ მოითმინონ და თავი გაითავისუფლონ მოძალადისგან. არიან ქალები, რომლებიც სიკვდილს ნატრობენ, არანაირ მხარდაჭერას არ გრძნობენ, ჯერ კიდევ ინფორმაციულ ვაკუუმში არიან. სწორედ ამიტომ იტანჯებიან და არ იციან, რა ქნან. გარდა ამისა, გამოუთქმელი ტკივილია, როცა მამის მხრიდან ძალადობას შვილიც ხედავს და გრძნობს. ბავშვს ვერ მოატყუებ ამას ხედავს და ეს ურყევს მას ფსიქოლოგიას.

რესპოდენტი 3: ალკოჰოლდამოკიდებული იყო ჩემი ქმარი. ფსიქიკურად ისეთ მდგომარეობაში იყო ხოლმე, ბავშვებიანად გვყრიდა სახლიდან და ჩვენ თხილნარის ბუჩქებს ვაფარებდით თავს. ორივე შვილს ხელში ვიხუტებდი და ასე ვაძიბნებდი. საშინელი წვალებით, სტრესში და ძალადობრივ გარემოში გაიზარდნენ ჩემი შვილები, თუმცა მე მაქსიმალურად ვიცავდი მათ მამის აგრესიისგან. ერთხელ ისე მცემა, რომ სიმწრისგან იძულებული გავხდი პატრულში დამერეკა (2009წ.). ამის გამო, ქალებისგან უფრო მეტი აგრესია წამოვიდა ჩემ მიმართ სოფელში, ვიდრე კაცებისგან - „როგორ გაბედა და პატრულში დარეკა ცემის გამოო". დედამთილის თაობის ქალებს სხვა მენტალიტეტი აქვთ - „ჩვენ ამ ყოველივეს ვიტანდით, ვითმენდითო"; „ჩვენზე რამდენი ქმარი იძალადებდა პატრულში რომ დაგვერეკა ასე კი არ ვიქნებოდით, გაგვამწარებდნენ ქმრებიო". მე რომ საშინელი ცემის გამო დავრეკე და გამოვიძახე პატრული, ჩემი ქმარი დაიმალა, მეზობლებმა გადამალეს.

დღესდღეობით ქმარი ჩემზე ფიზიკურად აღარ ძალადობს, რადგან ბავშვები წამოიზარდნენ, ისინიც არ ეპუებიან და მეც ჩემს დიპლომატიას ვიყენებ. დღესდღეობით არის შემთხვევები, რომ ფსიქოლოგიურად იძალადებს, ლაითად. უკვე აღარ ვუტარებ დანაშაულს და თავადაც აღიარებს თავის არასწორ საქციელს. ადრე ამას არ აღიარებდა. სიმთვრალეში იყენებდა ძალას. ახლა კი აანლიზებს საკუთარ საქციელს და აღარ ძალადობს.

რესპოდენტი 4: წლებია ფსიქოლოგიურ ძალადობასაც განვიცდი და ფიზიკურსაც. სამი პატარა ბავშვი მყავს, მცირეწლოვანი და ამის გამო ვერ ვუჩივი მოძალადე ქმარს. აქეთ დედამთილი მემუქრება ბავშვის წართმევით - „მე გადავიხადე შენი მშობიარობის ფული და შვილისშვილებს არ გაგატანო". მე ღარიბი ოჯახიდან ვარ და არანაირი მხარდაჭერა არ გამაჩნია, არც ჩემი ღვიძლი მშობლებისგან, წასასვლელი არსად მაქვს. ხომ იცით, დაჩაგრული ოჯახის შვილი, უფრო იჩაგრება. თითქოს ხმის აღმოღების უფლება არ გამაჩნია. ჩემს ქმარს კი ვერაფერს შეაგნებინებ, გამოუსწორებელია. როცა სვამს არაადეკვატური ხდება. ეწევა კიდეც და ტვინი გადაბრუნებული აქვს. მე რა უნდა ვქნა? ვითმენ, სხვა გზა არ მაქვს.

- თქვენი აზრით, გამოსავალი რაშია?

- კარგი იქნებოდა ხელისუფლების მხრიდან დასაქმების სპეციალური შესაძლებლობა იყოს შეთავაზებული ძალადობის მსხვერპლი ქალებისთვის, რომ დამოუკიდებლად შვილების მოვლა და თავის რჩენა შევძლოთ. ზოგადადაც, თუკი ქვეყანაში უმუშევრობის პრობლემა აღმოიფხვრება, ვფიქრობ, ოჯახური ძალადობებიც შემცირდება. ეკონომიკური სიდუხჭირე ბევრ პრობლემას იწვევს. უფრო დაბალ სოციალურ ფენებშია მეტწილად ძალადობის შემთხვევები, სადაც განათლების ნაკლებობაა და ფიქრობენ, რომ ქალს უფლებები არ გააჩნია.

რესპოდენტი 5: - ვერ მოვდივარ ჩემი მოძალადე ქმრისგან. აქ ბევრი ფაქტორია. პირველ რიგში, ჩვენი ტრადიციები, ჩვენი ოჯახი, შვილი. ვფიქრობ, რაღაცები იქნებ გამოსწორდეს, უკეთესობა იყოს, თუმცა რჩება მხოლოდ სიტყვა „იქნება" და რეალურად არაფერი გამოდის. ამიტომაც მიწევს თავად მე გამოვიჩინო დიპლომატია, რაღაცები დავთმო და ქმარი ავიტანო. ფიზიკურად არ ძალადობს, მაგრამ მაინც წამოცდება ხოლმე ისეთი წინადადებები, გულს მიკლავს: „შენ ერთი უსარგებლო ადამიანი ხარ. არავისთვის საინტერესო, არაფრის წარმომადგენელი. ფუი, რას გავხარ".

- სახელმწიფოს სერვისებით თუ გისარგებლიათ?

- სახელმწიფო სტრუქტურები არაფრის გამკეთებლები არიან, ვიღაცას რომ მიმართო დახმარებისთვის, ეს სამეგრელოა და აქ სამათრთალმდამცავი სისტემის თანამშრომლები ქილიკის და სიცილის მეტს არაფერს აკეთებენ. საქართველოში მე მათ მიერ დაცული ქალი ჯერ არ მინახავს. ქალთა ფონდი „სოხუმი" აკეთებს ძალიან კარგ საქმეს. მე ძალიან დიდი ხანია ვმეგობრობ თქვენს ფონდთან. აი, ზოგჯერ ფული რომ მოგაწოდოს ადამიანმა მაგას ჯობია სიტყვა შეგაწიოს, გზაზე დაგაყენოს, დაგაკვალიანოს, ეს უფრო მგონია დახმარება და მხრაში დგომა, ვიდრე სამართალდამცავებისთვის მიმართვა. საქართველოა და არ ვიცი, აბა როდის მივაღწევთ იმას, რომ ქალი დაჩაგრული არ იქნება ამ საზოგადოებაში და დაფასებული იქნება?

რესპოდენტებთან მძიმე ინტერვიუს პარალელურად თავში ქალთა ფონდი „სოხუმის" მიერ მომზადებული მონიტორინგის ანგარიშებში ასახული მიგნებები და რეკომენდაციები მიტრიალებდა. განსაკუთრებით კი ერთ-ერთი ბოლო კვლევა, სადაც სწორედ მოწყვლადი კატეგორიის ქალების (ძალადობის მსხვერპლი, მარტიხელა, მრავალშვილიანი დედების) დასაქმებას, მათზე მორგებული გრაფიკითა და ბავშვთა მოვლის სერვისების შეთავაზებას ვუწევთ რეკომენდაციას. ამ ეპოქაში ნამდვილად აქვთ ქალებს უფლება თავი ღისეულად და დაფასებულად იგრძნონ კაცების გვერდით. რაც შეეხება ჩვენს ვებგვერდს - ძალადობის მსხვერპლთა სერვისების ციფრული რესურსცენტრი დღითიდღე ვრწმუნდები თუ როგორი საჭირო სივრცე შევქმენით სწორედ ასეთ ქალთა მხარდაჭერისა და გაძლიერებისათვის.
ქრონიკა N2
ძალადობის ქრონიკები
ავტორი
ლინდა ჩიხლაძე

- ვაზიანში კაცმა ცოლი და სიდედრი მოკლა და თავი მოიკლა

15 დეკემბერი, 2021

- ვარკეთილში კაცმა 5 თვის ორსული ცოლი მოკლა / საზარელი მკვლელობა თბილისში

22 დეკემბერი, 2021

ეს 2021 წლის მხოლოდ ერთი კვირის ძალადობის უწყვეტი ქრონიკებია, რომლებსაც ქართული მრავალრიცხოვანი მედია საშუალებები სხვადასხვა შემზარავი ჰედლაინებით გვაუწყებენ. ეს კი იმდენად ტოქსიკურს ხდის გარემოს, რომ არა თავში მომწიფებული შეკითხვები, შეიძლება თავისუფლად წაგვლეკოს ნეგატიური სიხალეების ნიაღვარმა:

- რატომ ძალადობენ ადამიანები?

- რატომ კლავენ ქალებს?

სხვადასხვა გამოკითხვის შედეგებით, რესპოდენტთა უმრავლესობა სოციალურ და გენდერულ უთანასწორობაზე მიუთითებს. სწორედ სოციალური და გენდერული უთანასწორობის შედეგია ის, რომ ბოლო პერიოდში ფემიციდის შემთხვევებმა საგანგაშოდ იმატა.

ფემიციდი (ლათ. femi-ქალი, cide-კვლა) - გენდერული ნიშნით ქალების/გოგონების მკვლელობა.

სახალხო დამცველის 2020 წლის ანგარიშში (https://www.ombudsman.ge/res/docs/2021040110573948397.pdf) დაფიქსირებულია შემთხვევები, როდესაც მსხვერპლის მიერ ძალადობის შესახებ პოლიციაში გაცხადების მიუხედავად, მაინც ვერ ხერხდება ძალადობის უკიდურესი ფორმის თავიდან აცილება. ფემიციდის თავიდან აცილება ვერც იმ საქმეში მოხერხდა, სადაც პირი ოჯახური დანაშაულის გამო სასჯელაღსრულების დაწესებულებაში იხდიდა სასჯელს.

სწორედ ამ რეალობის ფონზე, სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია სახელმწიფოს მხრიდან მთელი ძალისხმევა მოძალადეთა ქცევის კორექციაზე მუშაობის გაძლიერებას დაეთმოს. იმის ნაცვლად, ადრეულ ეტაპზე ძალადობრივი ქცევის პროგრამები დაინერგოს, რაც უკვე გაგვაჩნია - სისტემაში მოხვედრილ პირებთან ქცევის კორექციის პროგრამები - პანდემიის გამო ისიც შეჩერებულია. არადა, ძალადობის ამ უკიდურესი ფორმის - ფემიციდის თავიდან ასაცილებლად სწორედ ეს პროგრამებია ყველაზე ეფექტური. ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლის და პრევენციის ეფექტიანობის უზრუნველსაყოფად კი მნიშვნელოვანია მოძალადეებთან ძალადობის ადრეულ ეტაპზე მუშაობა, კანონით განმტკიცებული, ძალადობრივი ქცევის კორექციის ერთიანი პროგრამის დანერგვის გზით.

საქართველოში, სამწუხაროდ, არ არსებობს პენიტენციალურ სისტემაში მოძალადის მოხვედრამდე, კრიზისული ოჯახების იდენტიფიცირების და ძალადობის ჩამდენ პოტენციურ დამნაშავესთან ადრეული მუშაობის დაწყების კანონით დარეგულირებული პრაქტიკა. მაშინ, როცა მსოფლიოში არსებული გამოცდილება ცხადყოფს, რომ მოძალადესთან მუშაობა, შესაბამისი ქცევის კორექციის პროგრამების გამოყენებით, გაცილებით ეფექტიანია ძალადობის საწყისს ეტაპზე, ხოლო მისი გამოყენება გვიან ეტაპზე (რეციდივის დონეზე) მხოლოდ 5%-ით ამცირებს ძალადობის შემთხვევებს [1] . შესაბამისად, ოჯახში ძალადობის პრევენციის მიზნით ან ძალადობის ფაქტის განმეორების რისკის შესამცირებლად, მნიშვნელოვანია ძალადობის კორექციის პროგრამების ამოქმედება ჯერ კიდევ დამცავი/შემაკავებელი ორდერის გამოცემისთანავე. ეს კი მნიშვნელოვნად შეუწყობს ხელს, პოტენციური დამნაშავის დამოკიდებულების და ცნობიერების შეცვლას გენდერული იერარქიის და გენდერული ძალადობის მიმართ და ხელს შეუწყობს ოჯახში ძალადობასთან ბრძოლის ეფექტიანობას.

მსოფლიოში არსებობს ძალადობის ქრონიკების შესამცირებელ/აღმოსაფხვრელი საუკეთესო პრაქტიკები, რომლის ეროვნულ დონეზე დანერგვა ჩვენ მიერ აღებული ერთ-ერთი საერთაშორისო ვალდებულებაა.


[1] Eckhardt, Christopher I., Christopher Murphy, Danielle Black, and Laura Suhr. "Intervention Programs for Perpetrators of Intimate Partner Violence: Conclusions From A Clinical Research Perspective." Public health reports 121, no. 4 (2006): 369-381.


ქრონიკა N1
ქალი, რომელიც სისტემამ შთანთქა
ავტორი
ლინდა ჩიხლაძე

ფოტო
ლინდა ჩიხლაძე

გრაფიკა
ანა ფრუიძე

დაახლოებით ერთი კვირის წინ სრულიად სოციალური ქსელი ერთმა შემზარავმა ამბავმა წალეკა. ემიგრაციაში მყოფი ფბ მომხმარებელი მის მეგობარზე წერდა, ღიმილა სოფიზე, რომელიც ოჯახური ძალადობის მსხვერპლი იყო. როგორც ამ ტრაგიკული სტატუსიდან ირკვევა, ღიმილა სოფიზე ქმარი სისტემატიურად ძალადობდა „ყოველ ღამე, როცა ქმარი სცემდა, დილით მაინც ღიმილიანი სახით დადიოდა ქუჩაში რადგან ბავშვები ბაღში მიეყვანა… ბევრჯერ ვთხოვე გაშორდი თქო ათასი თავშესაფარია და თავს უშველე თქო, მაგრამ პასუხი ეთიდაიგივე იყო… სად წავიდე, ხო იცი, დედა არ მყავს და დედინაცვალს ორი ბავშვით ვერ მივადგები, არ შემიშვებსო… ასე გრძელდებოდა დღეები… ქმარი თუ სახლში არ იყო, დედამთილი სცემდა…"

პოსტიდან ჩანს, რომ მსხვერპლს წასასვლელი არ ჰქონდა, უსაფრთხოდ რომ ეგრძნო თავი. თავშესაფარზე, ალბათ ასე იფიქრა, „იქ ყოფნის ვადა, რომ გამივა მერე, რაღა მეშველებაო" და გამოუვალ მდგომარეობაში მყოფს, მოწყვლადს ფიზიკური ძალადობის ატანა მარტო ქმრისგან კი არა, დედამთილისგანაც უწევდა. ძალადობის ამ უმძიმესი სერიების სცენებს კი ორი მცირეწლოვანი შვილი უყურებდა, იძულებით. მაშინ, როცა შვილის აღზრდა, პიროვნული განვითარება მშობლების ვალდებულებაა, თავად ბავშვების კანონიერი წარმომადგენელი - მშობელი მამა იყო ამ საშინელი აქტის ავტორიც და მთავარი პერსონაჟიც. მეორე ხარისხოვან როლში კი ბებია იყო, რომელებიც ერთობლივად, დედაზე ძალადობის პარალელურად, არასრულწლოვანი ბავშვების ფსიქიკასაც ანადგურებდნენ.

ბოლოს დედა შვილებთან ერთად მაინც წავიდა თავშესაფარში, თუმცა... და აქ ვაწყდებით ყველაზე დიდ სისტემურ პრობლემას - რამდენად პასუხობს სახელმწიფოს მიერ შეთავაზებული სერვისი მსხვერპლის საჭიროებებს? რამდენად ეფექტიანია ის მისთვის? აქვს კი მსხვერპლს იქ გაძლიერების შესაძლებლობა ისე, რომ თავშესაფრის მიტოვების შემდეგ დამოუკიდებლად განაგრძოს ცხოვრება და არ იყოს იძულებული თავის „მოძალადე ქმარს" დაუბრუნდეს?

როგორც პოსტის ავტორი გვიყვება, ღიმილა სოფის ნება დართეს, ქმარს დაბრუნებოდა, „რადგან დიდი ხანი ვერ იქნებოდა თავშესაფარში", ხოლო მოძალადე ქმარს ხელწერილი დააწერინეს, რომ „ხელს არ დაარტყამდა". არ დაარტყა, თუმცა „მანქანაში ჩააჯინა და ხეს მიახეთქა". ღიმილა სოფიმ კი ხერხემლის ისეთი დაზიანება მიიღო, რომ მოძალადე იძახდა, „არც მოკვდა და არც მორჩაო".

მხოლოდ ხელწერილს დასჯერდნენ?!... რამდენად ჯეროვნად მოხდა მსხვერპლის მოძალადესთან დაბრუნებისას რისკების შეფასება? რა კონკრეტული ღონისძიებები დაიგეგმა მათი თავიდან ასაცილებლად? ხორციელდებოდა თუ არა მოძალადის მონიტროინგი? რა მუშაობა ჩატარდა მოძალადესთან „ძალადობრივი ქცევის კორექციის" მიმართულებით?...

დამცავი ორდერის გაცემისას მოძალადეებისთვის ძალადობრივი დამოკიდებულებისა და ქცევის შეცვლაზე ორიენტირებული სავალდებულო კურსის შემუშავების და განხორციელების ვალდებულება, ჯერ კიდევ 2013-2015 წლის სამოქმედო გეგმაში გაიწერა, რომელიც დღემდე არ განხორციელებულა და მუდმივად გეგმის შემდგომ სამოქმედო პერიოდში გადადის? რატომ?

ეს ის კითხვებია, რომელთა ჯეროვნად აღსრულებაზე, ხშირ შემთხვევაში, ბევრი ქალის სიცოცხლის შენარჩუნებაა დამოკიდებული.

ეს ის ვალდებულებებია, რომლის ჯეროვნად აღსრულებაზე პასუხისმგებლობა სახელმწიფომ 2017 წელს, „სტამბულის კონვენციის" რატიფიცირების შემდეგ აიღო საკუთარ თავზე.

საბოლოოდ, სოფის აპარატი გამოურთეს. ღიმილა სოფოს არ ქონდა უფლება სოფო ყოფილიყო. სოფოს ყველა უფლება წაართვეს. ის საერთოდ აღარ არის.... ის „გაუმართავმა" სისტემამ შთანთქა.

სად იყო საზოგადობა? ნაცნობები, მეზობლები, რომლებიც ძალადობის ფაქტს ხედავდნენ, ესმოდათ და რეაგირებას არ ახდენდნენ?

p.s. სახალხო დამცველის 2020 წლის ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების შესახებ წლიური ანგარიშის თანახმად, საანგარიშო პერიოდში ერთ-ერთი მთავარი გამოწვევა კვლავ გენდერული ნიშნით მოტივირებული ქალთა მკვლელობებია (ფემიციდი). სტატისტიკა აჩვენებს, რომ წლიდან წლამდე ფემიციდის შემთხვევების რაოდენობა არათუ იკლებს, არამედ იზრდება.

საქართველოს გენერალური პროკურატურის მონაცემებით, 2020 წელს 24 ქალის მკვლელობის ფაქტი გამოვლინდა, საიდანაც 15 შემთხვევაში ოჯახური დანაშაულის ნიშანი გამოიკვეთა, ქალის მკვლელობის მცდელობის 27 ფაქტიდან კი ოჯახური დანაშაულის ნიშანი 17 შემთხვევაში დაფიქსირდა.
Made on
Tilda